Sự mất cân bằng giữa tiêu dùng và tiết kiệm của nhiều nước trên thế giới được cho là nguyên nhân gây ra khủng hoảng toàn cầu. 

Khủng hoảng tài chính đã qua, thế nhưng đà phục hồi ổn định vẫn chưa đến. Chính phủ các nước đã đưa ra các kế hoạch hỗ trợ lớn chưa từng có dành cho lĩnh vực tài chính, ngoài ra là rất nhiều chương trình hỗ trợ tài khóa và tiền tệ, kinh tế thế giới nhờ vậy đã thoát ra khỏi khủng hoảng.

Điều này không chỉ đúng tại các nước thu nhập cao mà còn tại Trung Quốc. Câu hỏi hiện nay là làm sao để rút đi kế hoạch kích thích và phát triển thị trường theo hướng phụ thuộc nhiều hơn vào nhu cầu cá nhân.

Hiện nay, không thể kỳ vọng sự phục hồi sẽ đến từ nhu cầu cá nhân tại Mỹ hay một nước khác đang chịu thâm hụt ngân sách. Điều này chỉ có thể diễn ra nếu hoạt động vay tiền cá nhân lên cao. Thế nhưng tại Mỹ, Anh và một số nước khác chịu ảnh hưởng nghiêm trọng bởi khủng hoảng, nhiệm vụ quan trọng là khôi phục khả năng tài chính cá nhân chứ không phải khiến tình trạng vay nợ trở nên tệ hại hơn.

Lĩnh vực tư nhân sẽ phải giảm nợ bằng tiết kiệm nhiều hơn trong thời gian tới. Yếu tố nào sẽ bù lại cho sự thiếu hụt trên?

Trong khoảng thời gian từ ngắn hạn cho đến trung hạn, vay nợ trong lĩnh vực công sẽ bù đắp. Theo dự đoán từ Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế, thâm hụt tài khóa chính phủ Mỹ năm 2009 có thể ở mức 11% GDP còn mức thâm hụt tài khoản vãng lai ở khoảng 3% GDP.

Điều này đồng nghĩa với việc lĩnh vực tư nhân sẽ có mức thặng dư tương đương 8% GDP. Mức này tương phản hoàn toàn với năm 2007 khi lĩnh vực tư nhân ở Mỹ có thâm hụt 2,4% GDP.

Nhìn chung, lĩnh vực tư nhân ở Mỹ sẽ có mức thặng dư thu nhập cao hơn chi tiêu tương đương khoảng 3% GDP sau khi khủng hoảng qua đi. Mức thâm hụt tài khoản vãng lai tương đương khoảng 4% GDP ở thời điểm năm 2011. Mức thâm hụt ngân sách của chính phủ nói chung khoảng 7% GDP.

Nhiều người cho rằng sự mất cân bằng toàn cầu đã tạo ra khủng hoảng. Điều này vẫn còn gây tranh cãi. Thế nhưng đà phục hồi bền vững cần đến sự cân bằng trên toàn thế giới. Nếu điều này không được hiện thực hóa, suy thoái kinh tế toàn cầu có thể kéo dài hoặc những người tiêu dùng vốn đã nợ nần nay còn vay nhiều hơn hoặc thâm hụt tài khóa sẽ lên cao hơn nữa.

Vậy làm cách nào để có được sự tái cân bằng bền vững, xét đến việc ai hành động và hành động như thế nào.

Xét trên phương diện ai sẽ thực thi được mục tiêu trên, người ta thường chú ý đến Trung Quốc, nước có thặng dư lớn nhất thế giới. Thế nhưng như ông Kermal Dervis, người đã từng đứng đầu chương trình phát triển Liên hợp quốc, những nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, không tính Trung Quốc, cần được khuyến khích để vay tiền nhiều hơn.

Để làm được điều này, thế giới cần hỗ trợ để đưa ra cải cách ở quy mô tổ chức, trong đó bao gồm việc ngăn rủi ro khủng hoảng, ngoài ra Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) cũng cần được củng cố thêm nguồn tài chính.

Trung Quốc và nhiều nước khác có thặng dư cần làm tốt việc của họ. Trung Quốc cần chuyển từ mục tiêu tăng trưởng sản lượng sang tăng trưởng về nhu cầu nội địa ở mức cao hơn tăng trưởng nguồn cung tiềm năng.

Cuối cùng, người ta đặt câu hỏi về việc làm sao để có thể tạo ra được bước chuyển cần thiết. Các cuộc tranh luận hiện nay tập trung chủ yếu quanh vấn đề thay đổi tỷ giá hối đoái. Người ta có thể lờ đi vấn đề tỷ giá.

Thế nhưng điều này cũng đồng nghĩa với việc rủi ro lạm phát tăng cao tại những nước có thặng dư và nhu cầu đi xuống tại nước chịu thâm hụt. Việc điều chỉnh tỷ giá hối đoái là cần thiết để giúp điều chỉnh thế giới.

Hiện nay, Trung Quốc cho rằng họ cần phải duy trì chính sách đối với đồng nhân dân tệ. Nhìn chung, tỷ giá hối đoái là điều đều khiến người ta lo lắng. Nỗ lực cân bằng toàn cầu sẽ thật phí hoài nếu việc neo tỷ giá đồng nhân dân tệ tiếp tục. Điều này có vẻ không cân bằng với Trung Quốc. Thế nhưng đó là cái giá cần thiết của việc có một cường quốc kinh tế hùng mạnh.

Nguồn: Dân Trí